Ruimte voor werk 17 april 2019

‘Ruimte voor werk voor alle Amsterdammers’

Verhaal ORAM-directeur Kees Noorman bij de overhandiging van het rapport Werken aan een Nieuw Amsterdam aan Marieke van Doorninck, wethouder ruimtelijke ordening en duurzaamheid van Gemeente Amsterdam op 17 april 2019.

“Een groeiende stad heeft ruimte nodig. Ruimte voor wonen, werken en recreëren. Vooropgesteld: er is grote behoefte aan woningen in de regio Amsterdam. Dat is ook in het belang van bedrijven. Hun medewerkers moeten immers in de buurt van hun werk kunnen wonen. Tegelijkertijd moeten we voorkomen dat de grote groei ten koste gaat van ruimte voor werk.

Wij maken ons zorgen als we zien dat boven 20-25% van de Amsterdamse bedrijventerreinen een plannenwolk hangt. En dat in een gemeente waar enorm veel behoefte is aan plekken om te werken. Of het nu gaat om kantoorbanen, productiewerk of dienstverlening. Ons uitgangspunt is: Amsterdammers moeten niet alleen kunnen wonen in hun stad, maar er ook kunnen werken. Alle soorten werk en op elk niveau.

Bij plannen zoals die van Haven-Stad, zien we dat er gerekend wordt met een ruimtenorm voor arbeidsplaatsen van 25m2. Een norm die vooral van toepassing is op de dienstensector, zoals advocatenkantoren en architectenbureaus. Echter voor productiewerk, zoals, afvalverwerking en voedselproductie, heb je eerder 250 m2 per arbeidsplaats nodig. Dan kom je met de huidige plannen niet uit.

Los van de specifieke werkgelegenheid die daarmee verdwijnt, heeft een groeiende metropool als Amsterdam juist meer ruimte nodig voor werk.

Bijvoorbeeld voor de energietransitie, zoals de opslag van waterstof, maar ook voor de circulaire economie, zoals de verwerking van stadsafval. Meer ruimte heb je ook nodig voor de opslag van bouwmaterialen en -grondstoffen, die nodig zijn om bijvoorbeeld woningbouw te kunnen realiseren. En voor stadslogistiek, om de pakketten uit online bestellingen via distributiehubs op bedrijventerreinen tot aan onze voordeur te krijgen.

Energietransitie, circulaire economie, bouw- en stadslogistiek; allemaal onmisbare functies voor een stad. Er is alleen één maar: je kunt er niet zomaar naast wonen, als je dat al zou willen. De economische koers ‘Ruimte voor de Economie van Morgen’ van gemeente Amsterdam wijst in dezelfde richting: er wordt onderscheid gemaakt tussen woon-werkgebieden, kantoorgebieden en productiezones, bedoeld om niet-mengbare activiteiten te huisvesten.

Economie is in de basis gestoeld op vertrouwen. Alle bedrijven, nationaal én internationaal, hebben zekerheid over de toekomst nodig. Wanneer bedrijven vertrouwen hebben, neemt hun investeringsbereidheid toe en gaan ze innoveren, uitbreiden en zo banen creëren. Maar met de huidige handelswijze jaagt de gemeente bedrijven tegen zich in het harnas. Een wolk van plannen boven deze bedrijven creëert onzekerheid en dat schaadt hun vertrouwen. Bedrijven voelen zich genoodzaakt om zich te verweren om hun aanzienlijke belangen en investeringen te beschermen. Resultaat: grote vertraging van de plannen en schade aan ons vestigings- en investeringsklimaat. Geen win-win, maar een lose-lose oplossing. Een onwenselijke situatie voor alle partijen.

Hoe moet het dan wel? Amsterdam moet een schaalsprong gaan maken. Groot gaan denken. Amsterdam is geen stad meer, maar een Metropool. En een krachtige inclusieve Metropool heeft een diverse economie. Met ruimte voor denken en maken. Voor kantoor- en productiewerk. Voor grote traditionele multinationals en kleine, disruptieve startups. Want zoals een techstartup kan bestaan door de nabijheid van een productiebedrijf zo bestaat een Metropool door een sterke diverse economie en voldoende werkgelegenheid voor iedereen.

Naar ons idee zou woningbouw grotendeels moeten landen op locaties aan het samenhangend OV-netwerk van de metropoolregio Amsterdam. Hier kan in hoge dichtheid gebouwd worden en dit zijn dan ook kansrijke gebieden voor stedelijk leven met appartementen, services en een buurt die rijk is aan voorzieningen. Denk aan stationslocaties rondom de Amstelveenlijn, Diemen, Duivendrecht, Zaan(IJ)-lijn.

Het gebruik van het al bestaande netwerk wordt zo versterkt en de druk op andere locaties, waar het OV/netwerk nog ontbreekt zoals Haven Stad, wordt verlicht. Er is een regionale visie op woningbouw nodig. Een ontwikkeling van een zeer goed bereikbare plek als de Bloemendalerpolder in Weesp – 16 treinen per uur – waar een dichtheid van 23 woningen per hectare wordt gerealiseerd (vergelijking: HavenStad en Sluisbuurt 200 woningen per hectare) komt met zo’n regionale visie in een heel ander daglicht te staan.

Op metropoolniveau denken, vraagt ook om een andere manier van plannen maken en andere participatie. Daarbij staat Amsterdam voor grote uitdagingen op het gebied van ruimtelijke ordening en economie. Denk aan grote projecten als Havenstad en Hamerkwartier. De huidige planvorming is daarvoor te traditioneel en ongeschikt om invulling te geven aan dit soort complexe ruimtevragen.  De gemeente alleen is niet in staat om dit soort projecten te realiseren, ook door de grote capaciteit die het vraagt van de organisatie.

Daarbij is transformatie iets nieuws. Het raakt bovendien in bijna alle gevallen bedrijven. Bedrijven willen dan ook beter betrokken worden bij de plannen.

Maar we zien op dit moment dat die planvorming vaak al in een vergevorderd stadium is als bedrijven wordt gevraagd om mee te denken. Bedrijven krijgen zo maar zeer beperkt de ruimte om gedegen input te geven en weten vaak niet wat er gebeurt met hun input. Dit moet beter.

Het bedrijfsleven biedt zich aan en roept een platform in het leven. Een platform dat de participatie van bedrijven rond transformatieprojecten in de stad professioneler en effectiever moet maken. Het platform wil een kritische partner zijn die enerzijds constructief meedoet om plannen te verbeteren en anderzijds een tegenkracht is als plannen te eenzijdig zijn. Het platform biedt deskundigheid op het gebied van economie en stedenbouw en fungeert als inhoudelijk gesprekspartner namens bedrijven voor de gemeente. Het platform reageert op plannen van de gemeente, maar zal ook zelf initiatief nemen en ongevraagd advies geven. Resultaat is dat plannen beter worden en op draagvlak en vertrouwen kunnen rekenen van bedrijven. Daarmee worden juridische procedures voorkomen en worden projecten sneller gerealiseerd.

Én het zorgt voor de cruciale vertrouwensbasis die nodig is om te investeren en de werkgelegenheid te laten groeien.

ORAM wil namens het gemeenschappelijk bedrijfsleven dit platform verder uitbouwen. We zijn daar al achter de schermen mee begonnen en de komende tijd zetten we daar met volle kracht op in.

Laat dit dus een uitnodiging zijn om gezamenlijk concreet aan de slag te gaan met de  ambitie om van Amsterdam een krachtige, inclusieve Metropool te maken met een diverse economie. ”

Over ORAM
ORAM is het grootste netwerk van bedrijven in regio Amsterdam en komt al meer dan 100 jaar op voor de belangen van ondernemers en bedrijven. Onze leden zijn een mooie afspiegeling van ondernemend Amsterdam. Diepgeworteld in Amsterdam kennen we de issues van de stad en hebben we een goed netwerk. Zo bereiken we meer voor onze leden.

Wilt u meer weten over Ruimte voor werk? Neem contact op met Jurriaan van den Eijkhof