go to top

Interview Paul Wevers en Kees Noorman (ORAM) over de toekomst van Amsterdam

'Stadhuis wil alles zelf oplossen'

3 oktober 2017

De stad groeit en bloeit, maar wat is nodig om de groei vast te houden zonder dat de kwaliteit van leven eronder lijdt?

Hoe komt de Amsterdamse economie in haar derde gouden eeuw? Ondernemersvereniging Oram heeft een blauwdruk opgesteld. 

Paul KeesDe historici Herman Pleij en Remieg Aerts hebben het nog eens precies op een rij gezet voor de glossy die vandaag verschijnt vanwege het eeuwfeest van ondernemersvereniging Oram. In de twee periodes van grote voorspoed die Amsterdam heeft gekend, trokken ondernemers de kar. Zowel in de Gouden Eeuw als eind negentiende eeuw-begin twintigste eeuw, nam de 'mercator sapiens' het voortouw - wijze kooplieden die de stad naar een nieuwe toekomst leidden. Uit burgertrots.

Maar waar zijn de ondernemers nu, terwijl de stad toch hardop discussieert over de snelle groei die deze eeuw in het verschiet ligt? Die vraag drong zich op toen Oram zich opmaakte voor de honderdste verjaardag van haar oudste voorloper, de Scheepvaartvereeniging Amsterdam. "De vergelijking gaat niet helemaal op," zegt Oramvoorzitter Paul Wevers. "Ondernemers waren bij de vorige bloeiperiodes vaak ook de bestuurders van de stad." Maar het verschil tussen toen en nu bleef wringen. "Ondernemers zijn slecht zichtbaar in het publieke debat," vindt Oramdirecteur Kees Noorman. "Terwijl ze echt een rol te spelen hebben als de stad zich zo snel ontwikkelt."

"We wilden ze aanspreken op hun medeverantwoordelijkheid voor de samenleving," zegt Wevers. De eerste reacties waren meteen positief. "Internationaal opererende bedrijven als Arcadis en Siemens vinden Amsterdam een ingewikkelde stad," zegt Noorman. "De stad verzint oplossingen graag eerst zelf en vraagt daarna bedrijven of die ze willen uitvoeren. Dus toen wij ze vroegen om mee te denken, zeiden ze meteen: hè hè, dat willen we graag."

"Amsterdam is als een eilandstaat in de buitenwereld," zegt Noorman. "Rotterdam gebruikt al meer de competenties van grote bedrijven om tot oplossingen te komen. Hier op het stadhuis willen ze alles zelf doorgeakkerd hebben. Het is wel minder geworden, maar het gevoel alles te moeten beheersen is gebleven."

Via een enquête en verschillende bijeenkomsten hebben ondernemers zich gebogen over de toekomst. Samen kwamen ze tot een 'blauwdruk voor de derde gouden eeuw'. De komende jaren wil de ondernemersorganisatie blijven volgen of de Amsterdamse economie de hooggespannen verwachtingen waarmaakt. Daarvoor is een eigen graadmeter bedacht, het Aandeel Amsterdam.

Een blauwdruk? Jullie lijken wel socialisten, de maakbaarheid van de samenleving...
Noorman: "Het is een wat verwarrende term. Het gaat erom dat we de agenda voor de toekomst willen bepalen. Dit zijn de dossiers die voor ondernemers belangrijk zijn."

Wat heeft jullie het meest verrast?
Wevers: "De enorme betrokkenheid en behoefte om verantwoordelijkheid te nemen. Natuurlijk is dat niet alleen maar onbaatzuchtig. Zoals de directeur van hotel The Grand zei in deze krant: 'Mijn werknemers moeten hier ook kunnen wonen.' De samenleving mag niet zo in elkaar zitten dat alleen yuppen er een plek vinden."

Noorman: "Ondernemers willen ook dat hun werknemers goed wonen en gezond zijn. Hun kinderen moeten naar school, iedereen moet dezelfde kansen krijgen. Dat grote delen van de bevolking nu niet toetreden tot de arbeidsmarkt zien ze als een bedreiging."

Dat treft. Ik was net bij de sociale werkplaats van Pantar. Daar willen ze graag bij jullie bedrijven aan de slag.
Wevers: "Ik ben zelf commissaris bij logistiekbedrijf CJ Hendriks, daar werken zestig tot tachtig mensen van Pantar, net als bij het Afval Energie Bedrijf. Er liggen kansen voor mensen uit de sociale werkplaatsen, maar dat moeten we beter uitventen."

Binnen tien jaar zien jullie de auto minder prominent worden, de A10 wordt afgewaardeerd. Dat verwacht je niet van ondernemers.
Noorman: "Gezondheid is het hoogste doel. Als je ziek wordt van de stad, klopt de stad niet. Dat betekent dat je best ver mag gaan met de verduurzaming. En dat jij daarvan opkijkt... Ik denk dat het beeld dat bestaat van ondernemers veel rechtser is dan de realiteit. Het zijn vaak sociaal bewogen types. Ze willen niet ten koste van alles geld verdienen."

De bereikbaarheid moet komen van het doortrekken van de Noord/Zuidlijn en een nieuwe Oostwestlijn?
Noorman: "Niet alleen naar Schiphol, maar dus ook naar Purmerend en Zaanstad. Het is zaak dat dit op de agenda komt bij politieke partijen. We merken dat de stad het moeilijk heeft om middelen los te krijgen bij de landelijke overheid. Ondernemers kunnen helpen de belangen van de stad kracht bij te zetten in Den Haag."

De cruiseterminal moet weg, er komt een brug over het IJ en er zijn bouwplannen voor 70.000 woningen. Zit de haven in het verdomhoekje?Noorman: "Over zestig jaar is de haven structureel anders. Het gaat minder om kolen en olie, scheepsbewegingen veranderen. Als de circulaire economie doorzet, gaan we hier misschien afval uit het achterland opwerken. Het wordt meer industrie. Maar terrein blijft nodig."

Wevers: "Ook voor energie, of het nou olie, waterstof of wind is. Qua ligging blijft deze regio een logistieke hub."

Jullie willen een 'duurzaamheidsdelta' worden, maar jullie zijn erop tegen dat de haven uitspreekt dat het in 2030 afgelopen moet zijn met steenkool. Hoe is dat te rijmen?
Noorman: "Wij bewaken dat bedrijven geen speelbal worden van de politiek. Reken maar dat olie- en kolenterminals nu nadenken: zijn er alternatieven, of leveren we de sleutel in? Dat hoeven wij niet voor hen te doen. Over de vraag of bedrijven zich kunnen aanpassen aan de nieuwe tijd, hoef je je echt geen zorgen te maken. Als in Duitsland de kolencentrales dichtgaan, gaat de steenkool hier heus wel weg."

Voor de groei kijken jullie nadrukkelijk over de gemeentegrens heen.
Noorman: "Dat is een van de uitkomsten van de blauwdruk: bijna alle onderwerpen die met de toekomst van Amsterdam te maken hebben, zijn niet binnen de gemeentegrenzen op te lossen. Van wonen tot infrastructuur, van circulaire economie tot het aantrekken van talent."

Ondernemers zien een gebrek aan bestuurlijke daadkracht in de regio. Wat moet daaraan gebeuren?
Wevers: "De bestuursvorm moet zich aanpassen aan de regionale behoefte. Een manier is om Diemen, Amstelveen, Zaandam en Almere allemaal onder één zeggenschap te brengen. Wij hebben de oplossing ook niet, maar nu ligt het een beetje in het midden. Amsterdam doet zijn zaak, de regio ook."

Noorman: "Kijk naar de haven. Als die opschuift komen we meteen in een andere gemeente, Haarlemmermeer tegenwoordig. Daar moet je wel aan denken als je in de haven 70.000 woningen plant. Het zijn communicerende vaten. We hebben 33 gemeenten in de metropoolregio. Die grenzen zijn ooit eens gelegd, maar passen eigenlijk niet meer."

Nou hebben we het toch weer over de eilandstaat Amsterdam...
Noorman: "Dat wreekt zich ook in de uiterst moeizame relatie met de provincie, of Den Haag. Je zag het aan die protestbrief die minister Schultz schreef over de IJ-oeververbinding. Wij dachten: die zal ons helpen. Nou, dus niet. De gelederen sloten zich en zelfs de oppositie stemde voor een brug. Amsterdam heeft de neiging een inerte stad te zijn, dat kan eigenlijk niet meer. De bedrijven zien dat al."
Bron: Het Parool