go to top

De oprichting

29 maart 2017

Zolang als er gevaren wordt, worden er naast goederen ook passagiers vervoerd. Lang voor het begin van onze jaartelling voeren Phoenicische schepen over de Middellandse Zee. In de middeleeuwen en later in de gouden eeuw hadden schepen, behalve lading, ook passagiers aan boord. Vanaf de tweede helft van de 19e eeuw deed de stoomvaart zijn intrede. Eerst nog als hulpvoortstuwing samen met zeilen, maar tegen het einde van die eeuw verdwenen de masten en voeren de schepen alleen nog maar op stoomvermogen. Nieuwe rederijen onderhielden de routes naar onze vroegere koloniën: Nederlands Indië (Indonesië), Suriname en de Antillen. Vrachtschepen konden niet meer dan enkele tientallen passagiers vervoeren en konden het groeiende aanbod van passagiers niet aan. Daarom lieten reders speciale passagiersschepen bouwen. Deze beroemde schepen gaven elk westers land een bepaalde vorm van prestige. Vooral op de trans-Atlantische routes naar Amerika troefden de rederijen elkaar af in luxe en snelheid.

Foto OprichtingSpanningen
Is het leven aan boord één groot feest, aan de wal wordt het begin van de 20ste eeuw beheerst door grote internationale spanningen. Arbeiders zijn ontevreden over hun werkomstandigheden en er zijn regelmatig stakingen. Dan breekt de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) uit, die heel Europa in een wurggreep houdt. Nederland is neutraal en blijft buiten het oorlogsgeweld. Maar niet alleen de oorlog, ook de politieke ontwikkelingen in Rusland beheersen het wereldnieuws. Europa is al jaren in de ban van het opkomend Russische communisme. In 1917 culmineert de politieke situatie daar in een nietsontziende revolutie. De gevestigde orde in heel Europa is doodsbang dat deze revolutie overslaat naar de West-Europese landen. In Amsterdam besluiten reders en cargadoors om samen te proberen de politieke dreiging en de problemen in de haven in de hand te houden. Dat leidt tot de oprichting van de Scheepvaart Vereeniging Noord (SVN), inmiddels actief onder de naam ORAM. Op de eerste vergadering van de SVN staan de werkloosheid in de haven, de afsluiting ervan door de Duitse marine en de Russische revolutie op de agenda.

SVN: samen sterk
Na de oorlog beheerst het reilen en zeilen van de Amsterdamse haven de agenda van de jonge vereniging. Het ‘samen sterk’-gevoel brengt de leden tot een betere onderlinge verstandhouding, begrip voor elkaars problemen en leidt tot een ongekende saamhorigheid in de haven. Een direct resultaat is de invloed die de SVN heeft op het stadsbestuur en de gemeenteraad van Amsterdam: er wordt geluisterd naar de noden en wensen van de haven. De havenbedrijven staan sterker dan voor de oorlog, toen de invloed van de individuele leden afzonderlijk heel gering was.

Terug in de tijd op de foto
Enkele jaren voor de oprichting van SVN, was het Java-eiland gereed (1914), zoals te zien op de foto. De aanleg in het IJ begon aan het eind van de 19e eeuw. Aanvankelijk was het eiland een golfbreker voor de Oostelijke Handelskade, net als het oostelijker gelegen KNSM-eiland. Op het ontstane haventerrein vestigde zich onder meer de Stoomvaart Maatschappij Nederland die lijndiensten op Nederlands-Indië onderhield (bron: Wikipedia).